Rozdział III

Zwierzęta, które są tu gospodarzami

Hawaje mają 25% gatunków endemicznych i jedne z najsurowszych przepisów ochrony fauny w USA. To nie sugestie: dystans 3 metrów od żółwia i 100 metrów od wieloryba to prawo federalne, egzekwowane mandatami.

6 gatunków do obserwacji
12 000 humpbacków rocznie
3 m — dystans od żółwia

Wieloryb humpback · koholā

grudzień – marzec, szczyt w lutym

Wieloryb humpbackkoholā

Około 12 000 osobników przychodzi tu rodzić i wychowywać młode. Samce śpiewają — pieśń trwa do 20 minut i zmienia się z roku na rok. Najlepsze obserwacje z brzegu: Papawai Point na Maui i Makapuʻu Lighthouse na Oʻahu; z wody: rejsy z Maʻalaea (60–110 USD).

Gdzie: kanał ʻAuʻau między Maui, Lānaʻi i Molokaʻi; także Oʻahu (Makapuʻu) i Big Island (Kona)
Rozmiar: 12–16 m, 30 ton

Prawo

Zatrzymaj się w odległości 100 m (300 m z samicą i młodym). Nie podpływaj, nie skręcaj w stronę zwierzęcia, nie odcinaj drogi.

Żółw zielony · honu

cały rok

Żółw zielonyhonu

Honu jest gatunkiem zagrożonym i objętym ochroną federalną od 1978 roku. Na Laniakea wychodzą na piasek, żeby się wygrzać — to nie atrakcja turystyczna, tylko odpoczynek po 40 latach życia w oceanie. Na zdjęcie czekaj, aż zwierzę samo się zbliży.

Gdzie: Laniakea (Oʻahu), Hanauma Bay, Poʻipū (Kauaʻi), Punaluʻu (Hawaiʻi), Kīhei (Maui)
Rozmiar: do 1,2 m, 150 kg

Prawo

3 m dystansu na lądzie i w wodzie. Nie dotykaj, nie karm, nie blokuj drogi do wody. Mandat do 100 000 USD i do roku więzienia.

cały rok, częstszy na Kauaʻi i Molokaʻi

Mnich hawajskiʻīlio holo i ka uaua

Jeden z najrzadszych ssaków morskich świata — populacja ok. 1 600 osobników i rośnie. Wypoczywa na plażach nawet po kilka dni. Często mylony z martwym zwierzęciem, bo leży nieruchomo w płytkim wykopie.

Gdzie: plaże Kauaʻi (Poʻipū, Kekaha), Molokaʻi, rzadziej Oʻahu
Rozmiar: 2,2 m, 250 kg

Prawo

Dystans 15 m. Jeśli osobnik podnosi głowę lub otwiera pysk — jesteś za blisko. Nie wchodź między zwierzę i wodę. Zgłoś do NOAA (1-888-256-9840).

cały rok, najlepiej V–IX

Mantahāhālua

Nocne nurkowanie z mantami to najbardziej charakterystyczne doświadczenie Kony: łodzie ustawiają reflektory, światło przyciąga plankton, plankton przyciąga manty. Zwierzęta podpływają na kilkadziesiąt centymetrów, czasem sięgając nurka.

Gdzie: Kona, Big Island — Garden Eel Cove i Keauhou Bay
Rozmiar: do 5,5 m rozpiętości

Prawo

Nie dotykaj, nie płyń w stronę manty, nie świeć jej w oczy. Trzymaj się dna i nie blokuj przejścia — manty mają 45 minut na żerowanie.

cały rok

Nēnēnēnē — gęś hawajska

Państwowy ptak Hawajów, potomek gęsi kanadyjskiej, która osiedliła się tu pół miliona lat temu. W 1950 roku zostało 30 osobników; dziś ok. 3 000. Na Haleakalā chodzą po drogach i poboczach — to najczęstsza przyczyna wypadków w parku.

Gdzie: Haleakalā (Maui), Hawaiʻi Volcanoes NP, Kōkeʻe (Kauaʻi)
Rozmiar: 60–70 cm

Prawo

Nie karm. Nie podchodź bliżej niż 10 m. Zwolnij do 25 km/h na drogach parkowych.

cały rok

Ryby rafoweiʻa

Hawaje mają 25% gatunków ryb endemicznych, których nie spotkasz nigdzie indziej: humuhumunukunukuāpuaʻa (ryba z długą nazwą, symbol stanu), yellow tang, parrotfish. Parrotfish zjadają glony z korali — bez nich rafa umiera.

Gdzie: Hanauma Bay, Molokini, Kealakekua, Hulopoʻe
Rozmiar: 5 cm – 1 m

Prawo

Zero karmienia. Nie stawaj na koralu, nie zabieraj „pamiątki” z rafy. Filtr UV typu oxybenzone jest zakazany od 2021 roku.

Zasady obserwacji · prawo federalne

Cztery rzeczy, których nie wolno

Nie dotykaj

Dotykanie żółwia lub manty usuwa z ich powierzchni warstwę śluzu chroniącą przed bakteriami. Dla zwierzęcia to infekcja, dla ciebie mandat federalny.

Nie zbliżaj się

Dystanse nie są sugestią: 3 m od żółwia, 15 m od mnicha, 45 m od delfina, 100 m od wieloryba. Zbliżanie się do zwierzęcia, które odpoczywa, jest naruszeniem prawa, także wtedy, gdy zwierzę podpływa samo.

Nie zabieraj piasku ani kamieni

Zabieranie piasku, korali i kamieni lawowych z plaż stanowych jest wykroczeniem. Przewożenie ich do domu to nie pamiątka, tylko przewinienie — a urzędnicy lotniskowi naprawdę sprawdzają bagaże.

Nie karm

Karmienie ryb zmienia ich zachowanie i skład diety rafy; karmienie nēnē powoduje choroby układu pokarmowego. Grzywna za karmienie dzikich zwierząt w parkach stanowych sięga 1 000 USD.

Podstawa: Marine Mammal Protection Act, Endangered Species Act, Hawaiʻi Administrative Rules §13-124. Zgłoszenia: NOAA Fisheries 1-888-256-9840, DLNR 643-DLNR.

Kiedy jechać na co

XII–III

Wieloryby

Maui, kanał ʻAuʻau

cały rok

Żółwie

Laniakea, Poʻipū

V–IX

Manty

Kona, nocne nurkowanie

cały rok

Ryby rafowe

Hanauma, Molokini